Cháu tôi
Bùi Văn Thành
Hôm nay, ngày chủ nhật, thằng Tiên hớt hơ hớt hải chạy đến nhà tôi mà không kịp tiếng “Cháu chào chú” như thường ngày nó đến. Tôi biết là có chuyện gì rồi. Thì ra, cha nó, má nó bỏ cả đám giỗ nhà bên cạnh, hơn 3 tiếng đồng hồ đi tìm nó từ bảy giờ sáng đến giờ. Mẹ nó đến các tiệm internet, cũng không thấy. Đến các quán nước cũng vậy. Chơi trong trường học như mọi lần, cũng không cĩ bĩng dáng đứa nào. Còn cha nó kêu “Tiên …..Tiên ơi….” như ông a loa báo tin họp thôn nhưng vẫn không có tiếng hồi âm mà chỉ có tiếng nhái lại của bọn trẻ trong xóm làm thức giấc ngủ trưa của cha mẹ nó. Vì thế, nên anh tôi càng điên tiết lên. Về nhà, với vẻ mặt giận dữ, anh chửi vợ xối xả, rằng con hư tai mẹ, mẹ không biết dạy con. Bà mẹ vợ ở trong nhà thấy vậy cũng không dám hé răng lời nào nhưng bà đoán chắc, nếu thằng Tiên về lúc này, cha nó sẽ đánh chết mất. Vì đã có lần, cha nó đánh nó gãy mấy roi dương cũng vì tội đi chơi. Vì thế, khi thằng Tiên đánh cờ tướng với thằng bạn cách nhà chừng 500 m chạy về, nó vui cười hớn hở vì lần này đã thắng 5 ván liền với thằng bạn mà xưa nay bất phân thắng bại. Bà ngoại đang nằm ngay lưng, nghe tiếng, lật đật chòm dậy, ra hiệu và nói thầm với thằng Tiên, tạm qua nhà chú nó cách 100m để bố nó nguôi giận hãy hay.
Nó kể cho tôi nghe mà mắt lắm lét nhìn chừng xem có ba nó đến không. Tôi thì động viên cháu bình tĩnh, có chú đây rồi, nhưng thú thật, nếu ba nó đến, tôi cũng không dám để ba nó thấy nó, bởi tính anh tôi, nóng như trung phi ấy mà. Hơn nữa, tôi thấy những việc mình có lí nhưng khi tranh luận thì anh tơi lại có lí hơn. Đến cả vợ tôi cũng cho rằng, anh tôi nói đúng. Có phải vì mình không được học nhiều còn ảnh thì học cao hơn không. Tốt nghiệp đại học chính qui, chính quyết gì ấy mà. Bây giờ lại thành đạt nữa.
Thằng tiên nói, ở trường con học ngày hai buổi, tối đến phải đến trường ngồi học, chỉ có ngày chủ nhật, chơi được buổi sáng còn chiều thì đạp xe vô Tuy Hòa hơn 15 cây số để tối đến phải học thêm. Chú thấy con có chơi lúc nào được đâu. Nhưng ớn lờn nhất là khi về nhà, ngồi với bà, bà nói học, thấy mặt cha, cha bảo học, vào ăn cơm thì mẹ nhắc học, tâm sự với chị, chị cũng chữ học. Sáng học, trưa học ,chiều học, tối học thì làm sao mà chịu nổi. Cho nên, có lần con lỡ lời với bà: “bà bảo con chết hay sao mà lúc nào cũng học với học, để con chơi chút chứ”. Nghe chú và ba cháu kể chuyện chơi hồi nhỏ, con thấy thèm mà chảy nước miếng. Có thể trò chơi ngày xưa khác với ngày nay nhưng cảnh thì còn nguyên đó chứ có mất đi đâu. Cũng Biển. Cũng rừng. Cũng núi non hùng vĩ. Vậy sao cháu không được tắm mình cùng thiên nhiên.
Nghe thằng Tiên nói mà tôi thật xót xa. Nhưng nhờ đó mà tái hiện trong tôi các trò chơi ngày xưa trẻ. Ngày ấy, chúng tôi học một buổi, còn chơi một buổi, tối đến học vài tiếng đồng hồ, rồi ngủ đến gà gáy đầu, học lại 2 tiếng nữa là đi đến trường. Còn những đêm trăng sáng, ngày chủ nhật thì tha hồ mà chơi, nào đêm đêm u quạ, trốn kiếm, trò chơi giặc giã. Ban ngày bắt dế, rập chim, câu cá, thả diều, đá banh, đánh bóng, hầu như không có trò chơi không tốn tiền nào mà chúng tôi không biết, nhưng hầu hết các dụng cụ đều làm cả, chỉ mua những cái cần thiết thôi. Đặc biệt, trò chơi theo mùa, trung thu thì chúng tôi làm lồng đèn bằng tre nhà, hoặc lên rừng một buổi là kiếm được tre rừng, làm cũng đến vài lồng đèn các kiểu. Cịn mùa hạ thì hái cục kè để bắn chơi trị giặc giã, rồi đẽo dụ, đánh lưới…
Cũng chuyện ấy, lần trước, tôi nói với anh, anh đã cho tôi một bài học. Anh nói, chuyện ngày xưa khác, ngày nay khác. Bây giờ mà học như ngày xưa thì có lấy đất mà ăn, mà cũng không có đất mà ăn. Vợ chồng con kiến chú mày, nhà nước cấp vài sào đất thì có mà ăn, còn tao thì lấy đất đâu mà ăn . Mày nhớ không, hồi chia đất năm 1995 ấy, tao đến Ủy ban nhân dân xã nói với ơng Chủ tịch rằng, con cán bộ chúng tôi sau này, nếu thất nghiệp thì lấy gì mà ăn ,sao lại không được cấp đất, rồi tao so sánh các xã khác thì ông Chủ tịch bảo, tao đến xã ấy mà ở, mày thấy tức không? Cán bộ không được cấp đất nông nghiệp thì đúng rồi, còn con cán bộ tại sao không? Giờ mày thấy tao nói có lí không? Vậy thì không học thì lấy gì mà ăn. Hơn nữa, bây giơ,ø xã hội học tập, nghị quyết 05 của chính phủ cũng nói về chuyện ấy đó.Có gia đình còn thuê thầy đến dạy, học cua, học kèm, một môn hai ba cua nữa là khác. Tao nghe ông Hiệu trưởng nói, nếu không học cua thì thi vào trường chuyên là chuyện trong mơ, còn thi học sinh giỏi tỉnh thì giỏi đến mấy, nếu không học thêm cũng chỉ vài ba điểm. Đó ! chú mày thấy sao mà không nhắc nó học. Đó là chưa kể việc nó học giảm bớt chơi lêu lỏng nữa là khác. Rồi anh kể hàng loạt những đứa chơi sinh hư , không sao mà đếm xuể…..Rồi anh nói về giáo dục các nước, Singapo học thêm đến nổi trở thành “hội chứng học thêm”…..
Và để sinh động, thuyết phục hơn, anh lấy dẫn chứng ngay đứa con gái đầu anh đỗ vào trường chuyên rồi đỗ hai trường đại học….Nhưng tôi nghĩ, con gái dễ dạy hơn con trai. Nó biết nghe hơn và đặc biệt là con gái ít ham chơi. Nhưng anh lại nói, không có con trai nào học hơn con gái sao, chú mày coi mấy đứa thi các giải quốc tế là trai hay gái, tụi đó là gì mà nó học giỏi vậy. Tôi đành chịu?
Thú thật, tôi không thể nào tranh luận bằng anh tôi được, lúc nào ảnh cũng có lí. Thật là nhà hùng biện. Đang nghĩ miên man như thế thì anh tôi đến. Thằng Tiên thấy trước, nó chạy vù lui sau nhà như con sóc, bỏ lại mấy củ mì luộc thím nó vừa đưa chưa kịp ăn. Vẻ mặt anh tôi giận dữ chưa từng có, không để tôi hỏi, anh nói thằng Tiên có chơi đây không, giết thằng đó là phải, con với kiến, không lo học mà đi chơi từ sáng đến giờ, hôm nay, nó về cho nghỉ học luôn, vân vân và vân vân.
Vợ tôi hoảng quá, lên gần chỗ tôi, sợ rằng anh cho tôi đồng lõa, giấu thằng Tiên, vì có lần, tôi cũng đã bênh nó. Đợi anh tôi nói hết, thì tôi mới lên tiếng, em có làm gì đâu mà anh truốt đầu xuống em dữ vậy. Nhờ vợ tôi, tôi mạnh dạn lên tiếng tiếp, hôm nay em xin tranh luận với anh đấy. Không biết sao, anh tôi im lặng để tôi nói. Có lẽ, có vợ tôi nên anh nể. Phụ nữ làm dịu lòng đàn ông xưa nay là lẽ thường, làm hài hòa âm dương thì thật tuyệt vời.
Tôi ấp ủ từ lâu, xổ liền một mạch. Sao ngày xưa anh chơi nhiều mà giờ cũng thành đạt chứ có thua ai đâu. Anh cũng có lần tức tưởi vì má đánh bởi đi câu cá suốt ngày làm cả nhà kiếm tán loạn, rồi đêm nào cũng u quạ, nhảy dây với mấy đứa con gái, và có lần anh đã nói với em, nhờ có những năm tháng tuổi thơ đẹp đẽ ấy mà anh có vốn sống, để giờ thành đạt. Và cũng chẳng gì phải ân hận. Em thấy cháu nó đánh cờ với bạn thì có gì mà hư đâu mà anh giận dữ vậy.
Vợ chồng chú mày vẫn cứ giọng ấy, lớp mười một rồi, không học thì chừng nào học nữa, mà mày biết không, đề thi đại học năm vừa rồi nằm chương trình lớp 11 không ít đâu nhé. Hơn nữa, giờ không chuẩn bị chạy trước, rồi nước đến chân, chạy làm sao kịp. Vả lạ, nó chỉ học khá chứ có giỏi như chị nó đâu. Trái lại, mày nói đánh cờ không ghiền sao. Đã có thằng mê cờ bỏ học rồi nhé. Thằng Cao con ông Thủ ấy. Mày thấy chưa? Tôi cũng không thể cãi được anh chỉ may lấy chỗ hớ của anh. Vợ em có nói gì đâu mà anh cũng nặng lời. Chuyện này thì anh không cãi vào đâu được. Biết lỡ lời, anh xin lỗi và về. Vợ tôi nói giói ra, thằng Tiên học khá mà, nó có làm gì hư đâu mà anh nóng vậy. Nó hơn gấp mười lần thằng Tiến bên này. Tôi nghe anh lập bập, tại sao không giỏi mà là khá.
Chuyện này có trời mà biết.
Còn tôi, tôi cứ ngờ ngợ rằng thằng Tiên đúng.
Tuy An, tháng 1/2009
Bùi Văn Thành
Hôm nay, ngày chủ nhật, thằng Tiên hớt hơ hớt hải chạy đến nhà tôi mà không kịp tiếng “Cháu chào chú” như thường ngày nó đến. Tôi biết là có chuyện gì rồi. Thì ra, cha nó, má nó bỏ cả đám giỗ nhà bên cạnh, hơn 3 tiếng đồng hồ đi tìm nó từ bảy giờ sáng đến giờ. Mẹ nó đến các tiệm internet, cũng không thấy. Đến các quán nước cũng vậy. Chơi trong trường học như mọi lần, cũng không cĩ bĩng dáng đứa nào. Còn cha nó kêu “Tiên …..Tiên ơi….” như ông a loa báo tin họp thôn nhưng vẫn không có tiếng hồi âm mà chỉ có tiếng nhái lại của bọn trẻ trong xóm làm thức giấc ngủ trưa của cha mẹ nó. Vì thế, nên anh tôi càng điên tiết lên. Về nhà, với vẻ mặt giận dữ, anh chửi vợ xối xả, rằng con hư tai mẹ, mẹ không biết dạy con. Bà mẹ vợ ở trong nhà thấy vậy cũng không dám hé răng lời nào nhưng bà đoán chắc, nếu thằng Tiên về lúc này, cha nó sẽ đánh chết mất. Vì đã có lần, cha nó đánh nó gãy mấy roi dương cũng vì tội đi chơi. Vì thế, khi thằng Tiên đánh cờ tướng với thằng bạn cách nhà chừng 500 m chạy về, nó vui cười hớn hở vì lần này đã thắng 5 ván liền với thằng bạn mà xưa nay bất phân thắng bại. Bà ngoại đang nằm ngay lưng, nghe tiếng, lật đật chòm dậy, ra hiệu và nói thầm với thằng Tiên, tạm qua nhà chú nó cách 100m để bố nó nguôi giận hãy hay.
Nó kể cho tôi nghe mà mắt lắm lét nhìn chừng xem có ba nó đến không. Tôi thì động viên cháu bình tĩnh, có chú đây rồi, nhưng thú thật, nếu ba nó đến, tôi cũng không dám để ba nó thấy nó, bởi tính anh tôi, nóng như trung phi ấy mà. Hơn nữa, tôi thấy những việc mình có lí nhưng khi tranh luận thì anh tơi lại có lí hơn. Đến cả vợ tôi cũng cho rằng, anh tôi nói đúng. Có phải vì mình không được học nhiều còn ảnh thì học cao hơn không. Tốt nghiệp đại học chính qui, chính quyết gì ấy mà. Bây giờ lại thành đạt nữa.
Thằng tiên nói, ở trường con học ngày hai buổi, tối đến phải đến trường ngồi học, chỉ có ngày chủ nhật, chơi được buổi sáng còn chiều thì đạp xe vô Tuy Hòa hơn 15 cây số để tối đến phải học thêm. Chú thấy con có chơi lúc nào được đâu. Nhưng ớn lờn nhất là khi về nhà, ngồi với bà, bà nói học, thấy mặt cha, cha bảo học, vào ăn cơm thì mẹ nhắc học, tâm sự với chị, chị cũng chữ học. Sáng học, trưa học ,chiều học, tối học thì làm sao mà chịu nổi. Cho nên, có lần con lỡ lời với bà: “bà bảo con chết hay sao mà lúc nào cũng học với học, để con chơi chút chứ”. Nghe chú và ba cháu kể chuyện chơi hồi nhỏ, con thấy thèm mà chảy nước miếng. Có thể trò chơi ngày xưa khác với ngày nay nhưng cảnh thì còn nguyên đó chứ có mất đi đâu. Cũng Biển. Cũng rừng. Cũng núi non hùng vĩ. Vậy sao cháu không được tắm mình cùng thiên nhiên.
Nghe thằng Tiên nói mà tôi thật xót xa. Nhưng nhờ đó mà tái hiện trong tôi các trò chơi ngày xưa trẻ. Ngày ấy, chúng tôi học một buổi, còn chơi một buổi, tối đến học vài tiếng đồng hồ, rồi ngủ đến gà gáy đầu, học lại 2 tiếng nữa là đi đến trường. Còn những đêm trăng sáng, ngày chủ nhật thì tha hồ mà chơi, nào đêm đêm u quạ, trốn kiếm, trò chơi giặc giã. Ban ngày bắt dế, rập chim, câu cá, thả diều, đá banh, đánh bóng, hầu như không có trò chơi không tốn tiền nào mà chúng tôi không biết, nhưng hầu hết các dụng cụ đều làm cả, chỉ mua những cái cần thiết thôi. Đặc biệt, trò chơi theo mùa, trung thu thì chúng tôi làm lồng đèn bằng tre nhà, hoặc lên rừng một buổi là kiếm được tre rừng, làm cũng đến vài lồng đèn các kiểu. Cịn mùa hạ thì hái cục kè để bắn chơi trị giặc giã, rồi đẽo dụ, đánh lưới…
Cũng chuyện ấy, lần trước, tôi nói với anh, anh đã cho tôi một bài học. Anh nói, chuyện ngày xưa khác, ngày nay khác. Bây giờ mà học như ngày xưa thì có lấy đất mà ăn, mà cũng không có đất mà ăn. Vợ chồng con kiến chú mày, nhà nước cấp vài sào đất thì có mà ăn, còn tao thì lấy đất đâu mà ăn . Mày nhớ không, hồi chia đất năm 1995 ấy, tao đến Ủy ban nhân dân xã nói với ơng Chủ tịch rằng, con cán bộ chúng tôi sau này, nếu thất nghiệp thì lấy gì mà ăn ,sao lại không được cấp đất, rồi tao so sánh các xã khác thì ông Chủ tịch bảo, tao đến xã ấy mà ở, mày thấy tức không? Cán bộ không được cấp đất nông nghiệp thì đúng rồi, còn con cán bộ tại sao không? Giờ mày thấy tao nói có lí không? Vậy thì không học thì lấy gì mà ăn. Hơn nữa, bây giơ,ø xã hội học tập, nghị quyết 05 của chính phủ cũng nói về chuyện ấy đó.Có gia đình còn thuê thầy đến dạy, học cua, học kèm, một môn hai ba cua nữa là khác. Tao nghe ông Hiệu trưởng nói, nếu không học cua thì thi vào trường chuyên là chuyện trong mơ, còn thi học sinh giỏi tỉnh thì giỏi đến mấy, nếu không học thêm cũng chỉ vài ba điểm. Đó ! chú mày thấy sao mà không nhắc nó học. Đó là chưa kể việc nó học giảm bớt chơi lêu lỏng nữa là khác. Rồi anh kể hàng loạt những đứa chơi sinh hư , không sao mà đếm xuể…..Rồi anh nói về giáo dục các nước, Singapo học thêm đến nổi trở thành “hội chứng học thêm”…..
Và để sinh động, thuyết phục hơn, anh lấy dẫn chứng ngay đứa con gái đầu anh đỗ vào trường chuyên rồi đỗ hai trường đại học….Nhưng tôi nghĩ, con gái dễ dạy hơn con trai. Nó biết nghe hơn và đặc biệt là con gái ít ham chơi. Nhưng anh lại nói, không có con trai nào học hơn con gái sao, chú mày coi mấy đứa thi các giải quốc tế là trai hay gái, tụi đó là gì mà nó học giỏi vậy. Tôi đành chịu?
Thú thật, tôi không thể nào tranh luận bằng anh tôi được, lúc nào ảnh cũng có lí. Thật là nhà hùng biện. Đang nghĩ miên man như thế thì anh tôi đến. Thằng Tiên thấy trước, nó chạy vù lui sau nhà như con sóc, bỏ lại mấy củ mì luộc thím nó vừa đưa chưa kịp ăn. Vẻ mặt anh tôi giận dữ chưa từng có, không để tôi hỏi, anh nói thằng Tiên có chơi đây không, giết thằng đó là phải, con với kiến, không lo học mà đi chơi từ sáng đến giờ, hôm nay, nó về cho nghỉ học luôn, vân vân và vân vân.
Vợ tôi hoảng quá, lên gần chỗ tôi, sợ rằng anh cho tôi đồng lõa, giấu thằng Tiên, vì có lần, tôi cũng đã bênh nó. Đợi anh tôi nói hết, thì tôi mới lên tiếng, em có làm gì đâu mà anh truốt đầu xuống em dữ vậy. Nhờ vợ tôi, tôi mạnh dạn lên tiếng tiếp, hôm nay em xin tranh luận với anh đấy. Không biết sao, anh tôi im lặng để tôi nói. Có lẽ, có vợ tôi nên anh nể. Phụ nữ làm dịu lòng đàn ông xưa nay là lẽ thường, làm hài hòa âm dương thì thật tuyệt vời.
Tôi ấp ủ từ lâu, xổ liền một mạch. Sao ngày xưa anh chơi nhiều mà giờ cũng thành đạt chứ có thua ai đâu. Anh cũng có lần tức tưởi vì má đánh bởi đi câu cá suốt ngày làm cả nhà kiếm tán loạn, rồi đêm nào cũng u quạ, nhảy dây với mấy đứa con gái, và có lần anh đã nói với em, nhờ có những năm tháng tuổi thơ đẹp đẽ ấy mà anh có vốn sống, để giờ thành đạt. Và cũng chẳng gì phải ân hận. Em thấy cháu nó đánh cờ với bạn thì có gì mà hư đâu mà anh giận dữ vậy.
Vợ chồng chú mày vẫn cứ giọng ấy, lớp mười một rồi, không học thì chừng nào học nữa, mà mày biết không, đề thi đại học năm vừa rồi nằm chương trình lớp 11 không ít đâu nhé. Hơn nữa, giờ không chuẩn bị chạy trước, rồi nước đến chân, chạy làm sao kịp. Vả lạ, nó chỉ học khá chứ có giỏi như chị nó đâu. Trái lại, mày nói đánh cờ không ghiền sao. Đã có thằng mê cờ bỏ học rồi nhé. Thằng Cao con ông Thủ ấy. Mày thấy chưa? Tôi cũng không thể cãi được anh chỉ may lấy chỗ hớ của anh. Vợ em có nói gì đâu mà anh cũng nặng lời. Chuyện này thì anh không cãi vào đâu được. Biết lỡ lời, anh xin lỗi và về. Vợ tôi nói giói ra, thằng Tiên học khá mà, nó có làm gì hư đâu mà anh nóng vậy. Nó hơn gấp mười lần thằng Tiến bên này. Tôi nghe anh lập bập, tại sao không giỏi mà là khá.
Chuyện này có trời mà biết.
Còn tôi, tôi cứ ngờ ngợ rằng thằng Tiên đúng.
Tuy An, tháng 1/2009
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét