Có nhiều bạn hỏi thơ là gì? Và làm thơ như thế nào? Câu hỏi quá tầm của người viết. Nhưng xin đăng lại bài đã viết có bổ sung thêm phần cuối. Mong các bạn vui vẻ.
Thơ là gì ? Làm sao làm được thơ? Đây là câu
hỏi thật ra không mới. Đã có hàng vạn người hỏi, qua bao thế hệ và cũng đã có
hàng ngàn cách trả lời.
Thực ra, định nghĩa về thơ không khó. Có điều nói như thế nào thõa mãn với những người yêu thơ, làm thơ, say đắm với nàng thơ một cách đầy đủ thì thật không dễ. Vì thế, mà Nữ thi sĩ Đi mi trô va từng thốt lên: “ trời ơi nếu tôi biết thơ là gì thì đời tôi sẽ không đau khổ”. Còn Vương Sĩ Trinh đời Đường thì khẳng định: “ Thơ khó ở chỗ, không giải thích được thì vô vị, mà giải thích được thì hết vị”. Chế Lan Viên thì tâm sự: “ mỗi lần định nghĩa về thơ thì tôi phát hiện ra cái mới, thơ ví như tình yêu.
Rõ ràng, Thơ là gì thì đã có nhiều nhà thơ nổi tiếng Đông Tây Kim Cổ nói rồi. Mỗi người mỗi vẻ. Duybelây cho rằng : “thơ là người thư kí trung thành của trái tim đa cảm”.Diệp Tiếp nói: “ làm thơ trước hết phải có cái nền của thơ, nền của thơ là tấm lòng của người làm thơ đó vậy…Thơ là tiếng lòng, không thể trái với lòng mà nảy ra thơ”. Chế Lan Viên lại phát biểu : “ Thơ là cô đúc. Thơ đòi cô đúc để rồi trong một phút nổ ra tiếng sét”. Bạch Cư Dị thì khẳng định : “ Thơ như một cái cây, mà tình là gốc, lời là ngọn, âm thanh là hoa, nghĩa là quả”. Còn nhà nghiên cứu Phan Ngọc thì trả lời: “ Thơ là một cách thức tổ chức hình thức quái đản, bắt người tiếp nhận phải nhớ, phải cảm xúc, phải suy nghĩ do chính hình thức tổ chức ngôn ngữ này. Nói thơ là hình thức tổ chức ngôn ngữ hết sức quái đản vì trong ngôn ngữ giao thiếp không ai tổ chức như thế”.
Như vậy, thơ là tiếng lòng. Người sao thì thơ vậy. Đó là nói đến nghệ thuật chân chính. Có người làm thơ khác với tiếng lòng. Nhưng đó cũng không phải là sự ba hoa, dối lòng mà phải xem xét ở một khía cạnh khác. Giữa văn và người đôi khi không phải là sự trùng khít.
Còn làm thơ thì như thế nào? Nàng thơ như nàng tiên, ngoài cảm xúc chân thành, ngôn ngữ điều luyện,sự trải nghiệm, trí tưởng tượng phong phú thì cần có cái thăng hoa bất chợt. Cái thăng hoa bất chợt không phải ai cũng có, nhiều khi rèn luyện cũng không thành . Hình như nó là cái trời cho.
Làm thơ trước hết phải có “ tứ thơ” . Điều này được Xuân Diệu, Mã Giang Lân, và những nhà thơ khác nói rồi. Là những người tập tễnh làm thơ, tôi nhận ra điều này. Không có tứ không thể hình thành thơ, nó như mạch nguồn chảy mãi rồi dừng đúng lúc. Như vậy, có khó của người làm thơ là phải biết khơi mạch nguồn. Khơi đúng mạch thì nguồn mạnh, khơi không đúng thì nguồn yếu, thậm chí khơi nguồn nhưng không có mạch. Thơ hay dở còn phụ thuộc vào mạch nguồn ấy tức là tứ thơ hay. Điểm lại các bài thơ hay đều có những tứ hay cả.
Đây chỉ là suy nghĩ của riêng bản thân tôi. Như trên đã nói, thơ là nàng tiên là bí ẩn, là thánh thiện, tôi chỉ là kẻ phàm trần chắc đoán phần nào vậy thôi. Mong các vị lượng thứ!!!
Thực ra, định nghĩa về thơ không khó. Có điều nói như thế nào thõa mãn với những người yêu thơ, làm thơ, say đắm với nàng thơ một cách đầy đủ thì thật không dễ. Vì thế, mà Nữ thi sĩ Đi mi trô va từng thốt lên: “ trời ơi nếu tôi biết thơ là gì thì đời tôi sẽ không đau khổ”. Còn Vương Sĩ Trinh đời Đường thì khẳng định: “ Thơ khó ở chỗ, không giải thích được thì vô vị, mà giải thích được thì hết vị”. Chế Lan Viên thì tâm sự: “ mỗi lần định nghĩa về thơ thì tôi phát hiện ra cái mới, thơ ví như tình yêu.
Rõ ràng, Thơ là gì thì đã có nhiều nhà thơ nổi tiếng Đông Tây Kim Cổ nói rồi. Mỗi người mỗi vẻ. Duybelây cho rằng : “thơ là người thư kí trung thành của trái tim đa cảm”.Diệp Tiếp nói: “ làm thơ trước hết phải có cái nền của thơ, nền của thơ là tấm lòng của người làm thơ đó vậy…Thơ là tiếng lòng, không thể trái với lòng mà nảy ra thơ”. Chế Lan Viên lại phát biểu : “ Thơ là cô đúc. Thơ đòi cô đúc để rồi trong một phút nổ ra tiếng sét”. Bạch Cư Dị thì khẳng định : “ Thơ như một cái cây, mà tình là gốc, lời là ngọn, âm thanh là hoa, nghĩa là quả”. Còn nhà nghiên cứu Phan Ngọc thì trả lời: “ Thơ là một cách thức tổ chức hình thức quái đản, bắt người tiếp nhận phải nhớ, phải cảm xúc, phải suy nghĩ do chính hình thức tổ chức ngôn ngữ này. Nói thơ là hình thức tổ chức ngôn ngữ hết sức quái đản vì trong ngôn ngữ giao thiếp không ai tổ chức như thế”.
Như vậy, thơ là tiếng lòng. Người sao thì thơ vậy. Đó là nói đến nghệ thuật chân chính. Có người làm thơ khác với tiếng lòng. Nhưng đó cũng không phải là sự ba hoa, dối lòng mà phải xem xét ở một khía cạnh khác. Giữa văn và người đôi khi không phải là sự trùng khít.
Còn làm thơ thì như thế nào? Nàng thơ như nàng tiên, ngoài cảm xúc chân thành, ngôn ngữ điều luyện,sự trải nghiệm, trí tưởng tượng phong phú thì cần có cái thăng hoa bất chợt. Cái thăng hoa bất chợt không phải ai cũng có, nhiều khi rèn luyện cũng không thành . Hình như nó là cái trời cho.
Làm thơ trước hết phải có “ tứ thơ” . Điều này được Xuân Diệu, Mã Giang Lân, và những nhà thơ khác nói rồi. Là những người tập tễnh làm thơ, tôi nhận ra điều này. Không có tứ không thể hình thành thơ, nó như mạch nguồn chảy mãi rồi dừng đúng lúc. Như vậy, có khó của người làm thơ là phải biết khơi mạch nguồn. Khơi đúng mạch thì nguồn mạnh, khơi không đúng thì nguồn yếu, thậm chí khơi nguồn nhưng không có mạch. Thơ hay dở còn phụ thuộc vào mạch nguồn ấy tức là tứ thơ hay. Điểm lại các bài thơ hay đều có những tứ hay cả.
Đây chỉ là suy nghĩ của riêng bản thân tôi. Như trên đã nói, thơ là nàng tiên là bí ẩn, là thánh thiện, tôi chỉ là kẻ phàm trần chắc đoán phần nào vậy thôi. Mong các vị lượng thứ!!!
Có bạn hỏi cách làm thơ của tôi như thế nào?
Câu hỏi này dành cho các nhà thơ nổi tiếng thì
đúng hơn. Hỏi mà không trả lời cũng khó. Cho tôi mạo muội nói suy nghĩ riêng
của bản thân. Như trên đã nói, nếu không có cảm xúc, không có tứ thơ, không
thăng hoa thì khó ra thơ. Nhưng còn một điều nữa có sự chim nghiệm, miệt mài
câu chữ mới có thơ hay. Tất nhiên, có trường hợp, cậu bé 6 tuổi đã nổi tiếng có
thơ hay. Những trường hợp đó nên xếp vào ngoại lệ ( thơ thần đồng).
Bản thân tôi có được những bài thơ bao giờ cũng
bắt gặp một tứ. Thường là tứ lạ thì thơ hay nhưng cũng có những trường hợp tứ
không lạ lắm nhưng thơ rất hay. Điều này còn phụ thuộc vào cách diễn đạt mới
lạ, cách diễn đạt đi vào lòng người.
Hóa thân vào người em xa quê, trở về quê, mẹ
không còn nữa, người con đành phải tìm qua lời mẹ ru trong ký ức…
Tìm lời mẹ ru
Xa
quê ngót nửa đời người
Trở
về quê cũ tìm lời mẹ ru…
Mẹ
già đã hoá thiên thu
Lời
ru năm cũ vi vu võng nhà
Thoảng
nghe trong gió lời ca
Tiếng
ru của mẹ thiết tha ngọt ngào…
Vẳng
nghe tiếng ếch bờ ao
Lời
ru của mẹ hoà vào tiếng ve
Đêm
trăng thấp thoáng ngọn tre
Mẹ
ru như gió mùa hè nam non
Con
về tìm lại lối mòn
Tuổi
thơ ngày ấy có còn hay không
Lặng
im nghe tiếng cõi lòng
Lời
ru của mẹ ẳm bồng à ơi …
Ngồi chơi với một người anh,
anh kể, khi còn tuổi thanh niên, anh có
một người yêu, ngày tiễn người yêu qua cầu nhưng đi mãi mà không qua được
cầu…Và tôi nói hộ anh bài Tiễn em lấy
chồng:
Ngày
ấy trên chiếc cầu Long Phú
Anh tiễn em đi lấy chồng
Con sông nhỏ và chiếc cầu hẹp
Anh bước hoài vẫn chưa hết con sông
Ô Loan thơ mộng nước mênh mông
Nhớ thời hai đứa tắm ven sông
Dáng em xinh đẹp như hoa lạ
Da trắng nàng tiên má ửng hồng
Em hứa với anh không lấy chồng
Mà sao em vội bước sang sông
Em đi từ ấy dòng sông vắng
Còn lại mình anh đứng ngóng trông …..
Anh tiễn em đi lấy chồng
Con sông nhỏ và chiếc cầu hẹp
Anh bước hoài vẫn chưa hết con sông
Ô Loan thơ mộng nước mênh mông
Nhớ thời hai đứa tắm ven sông
Dáng em xinh đẹp như hoa lạ
Da trắng nàng tiên má ửng hồng
Em hứa với anh không lấy chồng
Mà sao em vội bước sang sông
Em đi từ ấy dòng sông vắng
Còn lại mình anh đứng ngóng trông …..
Rồi,
đến ngày nhà giáo Việt Nam, mấy mười năm gặp thầy muốn nói tiếng cảm ơn Thầy mà
lòng luôn bối rối. Thế là tôi viết bài Cảm ơn Thầy:
Tôi học Thầy sau ngày miền Nam giải phóng
Thầy ở chiến khu về dạy trường làng
Bàn ghế lắc lư mái tranh vách đất
Tình thầy trò trong sáng tựa bình minh
Ngày ấy Thầy còn ở tuổi thư sinh
Bao tâm huyết Thầy dồn vào bài giảng
Ba lăm năm rồi qua bao năm tháng
Lời giảng Thầy vẫn vang mãi trong tôi
Gặp lại Thầy tóc đã bạc rồi
Nhưng với nghề vẫn còn sôi nổi
Thầy nhớ như in từng chỗ trò ngồi
Kỷ niệm một thời theo chiếc đò trôi…
Dằn vặt bao năm lòng tự hỏi
“ Cảm ơn Thầy” sao không dám nói
Gặp lại Thầy vẫn luôn bối rối
Cái lỗi này em trăn trở mãi …Thầy ơi!
Thấy em có mái tóc dài đáng yêu làm tôi bối rối, xao xuyến thế là bài thơ Tóc dài ra đời.
Thầy ở chiến khu về dạy trường làng
Bàn ghế lắc lư mái tranh vách đất
Tình thầy trò trong sáng tựa bình minh
Ngày ấy Thầy còn ở tuổi thư sinh
Bao tâm huyết Thầy dồn vào bài giảng
Ba lăm năm rồi qua bao năm tháng
Lời giảng Thầy vẫn vang mãi trong tôi
Gặp lại Thầy tóc đã bạc rồi
Nhưng với nghề vẫn còn sôi nổi
Thầy nhớ như in từng chỗ trò ngồi
Kỷ niệm một thời theo chiếc đò trôi…
Dằn vặt bao năm lòng tự hỏi
“ Cảm ơn Thầy” sao không dám nói
Gặp lại Thầy vẫn luôn bối rối
Cái lỗi này em trăn trở mãi …Thầy ơi!
Thấy em có mái tóc dài đáng yêu làm tôi bối rối, xao xuyến thế là bài thơ Tóc dài ra đời.
Tóc dài đừng bới em ơi
Để cho có kẻ
rối bời lòng chơi
Tóc dài cùng với nụ cười
Để cho có kẻ
chơi vơi thẩn thờ
Tóc dài thoáng chút vu vơ
Để cho có kẻ
viết thơ dâng đời
Tóc dài đôi mắt sáng ngời
Để cho có kẻ
dở hơi si tình
Tóc dài một chút lặng thinh
Để cho có kẻ
thông minh lạc đường
Tóc dài thoang thoảng mùi hương
Để cho có kẻ
yêu đương thở dài
Tóc dài kín cả đôi vai
Để cho có kẻ
không phai lời thề
Tóc dài đâu chỉ “nhà quê”
Để cho có kẻ
chết mê một thời
Tóc dài làm đẹp cho đời
Ai ơi hãy
viết những lời ngợi ca !!!
Rồi ngày chia tay với người
bạn của lớp, một nỗi buồn da diết, mênh mang, cùng với chiêm bao tuyệt đẹp. Thế
là tôi viết bài Chia tay:
Ngày chia tay buồn mênh mang
Để cho có kẻ lỡ làng nhớ thương
Sáng nay mặc áo đến trường
Giật mình trông thấy con đường trống trơn
Đêm qua mơ thấy em hờn
Anh theo nài nỉ còn hơn cả chồng
Chia tay mới dám tỏ lòng
Con đò em đã sang sông xa bờ…
Để cho có kẻ lỡ làng nhớ thương
Sáng nay mặc áo đến trường
Giật mình trông thấy con đường trống trơn
Đêm qua mơ thấy em hờn
Anh theo nài nỉ còn hơn cả chồng
Chia tay mới dám tỏ lòng
Con đò em đã sang sông xa bờ…
Thế
thôi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét